پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ - ۰۹:۰۸
شکر نعمت‌های الهی در عمل معنا پیدا می‌کند/ ناسپاسی انسان را به مسیر عذاب می‌کشاند

حوزه/ استاد اخلاق حوزه علمیه با تبیین تفاوت علم بشری و حکمت الهی، شکرگزاری را از مهم‌ترین جلوه‌های حکمت دانست و گفت: شکر واقعی تنها به زبان آوردن «الحمدلله» نیست، بلکه انسان باید از تمام نعمت‌های خداوند در مسیر بندگی، اطاعت از دستورات الهی و خدمت به خلق استفاده کند.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از تهران، استاد حسین انصاریان در سومین شب از مراسم عزاداری شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) که در مسجد جامع احباب‌الحسین(ع) اصفهانک تهران برگزار شد، با اشاره به جایگاه علم و حکمت در قرآن کریم اظهار کرد: دو واژه علم و حکمت بارها در قرآن مجید مطرح شده‌اند؛ با این تفاوت که علم بشری با مطالعه، تجربه، عقل، آموزش و ابزارهای علمی به دست می‌آید و همواره در حال تغییر و تکامل است، اما حکمت الهی دانشی ریشه‌دار و استوار است که باطل و دستخوش تغییر نمی‌شود.

علم بشری محدود است؛ حکمت الهی خیر فراوان به همراه دارد

وی با استناد به آیه شریفه «وَمَا أُوتِیتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِیلًا» بیان کرد: خداوند در این آیه به محدود بودن علم عطاشده به انسان اشاره می‌کند؛ دانشی که از گذشته تاکنون با تلاش بشر گسترش یافته، اما همچنان در برابر گستره ناشناخته‌های جهان بسیار اندک است.

این استاد حوزه علمیه با اشاره به روایتی از امام باقر(ع) درباره گسترش دانش در عصر ظهور امام زمان(عج) افزود: بر اساس این روایت، از آغاز زندگی بشر تا زمان ظهور حضرت ولی‌عصر(عج)، بخش محدودی از دانش برای انسان آشکار شده و با ظهور آن حضرت، ظرفیت‌های گسترده‌تری از علم در اختیار بشر قرار خواهد گرفت.

استاد انصاریان در ادامه با اشاره به آیه ۲۶۹ سوره بقره، «وَمَنْ یُؤْتَ الْحِکْمَةَ فَقَدْ أُوتِیَ خَیْرًا کَثِیرًا»، تصریح کرد: خداوند حکمت را خیر فراوان معرفی می‌کند؛ خیری که حقیقت و گستره آن برای انسان به‌طور کامل قابل درک نیست و در برابر علم محدود بشری، از جایگاهی ویژه برخوردار است.

وی با اشاره به سخنان پیامبر اکرم(ص) درباره قرآن کریم و تعبیر «لا تُحصی عجائبه»، خاطرنشان کرد: شگفتی‌های قرآن پایان‌پذیر و قابل شمارش نیست و این کتاب الهی جلوه‌ای از حکمت و خیر بی‌پایان پروردگار است.

لقمان حکیم؛ بنده‌ای که حکمت را بر نبوت ترجیح داد

این استاد اخلاق در ادامه به شخصیت لقمان حکیم اشاره کرد و با استناد به آیه «وَلَقَدْ آتَیْنَا لُقْمَانَ الْحِکْمَةَ» گفت: لقمان پیامبر نبود، اما به دلیل پاکی، ایمان، اخلاق و شیوه زندگی خود از سوی خداوند شایسته دریافت حکمت شد.

استاد انصاریان با بیان اینکه در روایات، از عرضه دو جایگاه نبوت و حکمت به لقمان سخن گفته شده است، افزود: لقمان پس از اندیشیدن درباره این دو مقام، حکمت را انتخاب کرد؛ زیرا خود را شایسته تحمل مسئولیت سنگین نبوت نمی‌دانست و حکمت را برای خویش دوست‌داشتنی‌تر می‌دید.

وی با تأکید بر اینکه خداوند در قرآن، شکرگزاری را از نخستین جلوه‌های حکمت لقمان معرفی می‌کند، اظهار کرد: در ادامه آیه مربوط به لقمان آمده است: «أَنِ اشْکُرْ لِلَّهِ»؛ یعنی خداوند به او فرمان داد که شکرگزار باشد و تمام نعمت‌هایی را که در اختیارش قرار گرفته، در مسیر درست به کار بگیرد.

شکر واقعی تنها گفتن الحمدلله نیست

استاد انصاریان با تأکید بر اینکه شکرگزاری در فرهنگ قرآن مفهومی عملی دارد، گفت: شکر تنها به زبان آوردن «الحمدلله» نیست؛ این عبارت بخشی از شکر است، اما حقیقت شکر آن است که انسان از نعمت‌های خداوند در همان مسیری استفاده کند که مورد رضایت پروردگار است.

وی افزود: شکر چشم، گوش، زبان، دست، پا، عقل، مال و دیگر نعمت‌های ظاهری و باطنی، هرکدام اقتضای خاص خود را دارد. انسان باید از چشم برای دیدن حلال و آثار رحمت خدا، از گوش برای شنیدن حق و معارف الهی، از زبان برای گفتار درست و هدایت دیگران و از دست و پای خود برای عبادت و خدمت به مردم استفاده کند.

این استاد حوزه علمیه با اشاره به اهمیت رعایت حرمت و آبروی دیگران خاطرنشان کرد: هر سخن راستی را نمی‌توان در هر شرایطی بیان کرد؛ گاهی نقل یک واقعیت درباره زندگی شخصی دیگران، موجب از بین رفتن آبروی یک مسلمان می‌شود و چنین کاری نه‌تنها شکر زبان نیست، بلکه می‌تواند گناه باشد.

استاد انصاریان ادامه داد: در مواردی که حفظ جان، مال یا آبروی انسان‌ها در میان باشد و راهی برای جلوگیری از آسیب وجود نداشته باشد، انسان باید برای رفع خطر اقدام کند. همچنین اصلاح میان دو نفر و آشتی دادن افراد، از مواردی است که در روایات درباره آن توصیه شده است.

وی با بیان اینکه تشویق مردم به مسجد، هدایت آنان به سوی کار خیر و دعوت به مسیر حق از مصادیق شکر زبان است، تصریح کرد: شکر هر عضو و هر نعمت باید متناسب با همان نعمت باشد و نمی‌توان تنها با گفتن الحمدلله، خود را شکرگزار همه نعمت‌های خداوند دانست.

شکرگزاری به سود خود انسان است؛ ناسپاسی پیامد سختی دارد

این استاد اخلاق با اشاره به ادامه آیات سوره لقمان بیان کرد: خداوند می‌فرماید «وَمَنْ یَشْکُرْ فَإِنَّمَا یَشْکُرُ لِنَفْسِهِ»؛ هرکس شکرگزاری کند، در حقیقت به سود خود عمل کرده است؛ چراکه شکر نعمت‌ها، انسان را در مسیر بندگی و رسیدن به سعادت و بهشت قرار می‌دهد.

وی افزود: در مقابل، خداوند از شکر بندگان بی‌نیاز است؛ زیرا ذات مقدس پروردگار غنی و بی‌نیاز است و ناسپاسی انسان هیچ خللی در عظمت و بی‌نیازی او ایجاد نمی‌کند. کسی که نعمت‌های الهی را در مسیر گناه مصرف می‌کند، در حقیقت به خودش زیان می‌رساند.

استاد انصاریان با اشاره به آیه «لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ وَلَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِی لَشَدِیدٌ» اظهار کرد: خداوند وعده داده است که در صورت شکرگزاری، نعمت‌های بندگان را افزایش دهد و در مقابل، برای ناسپاسی و کفران نعمت، عذابی سخت در نظر گرفته است.

حرّ؛ نمونه‌ای از شکر نعمت وجود امام حسین(ع)

وی در ادامه با اشاره به واقعه عاشورا و سرنوشت کسانی که در برابر امام حسین(ع) ایستادند، گفت: کسانی که نعمت حضور امام حسین(ع) را درک کردند، اما در برابر آن حضرت ناسپاسی کردند، سرانجام تلخی یافتند؛ در مقابل، افرادی مانند حر بن یزید ریاحی با بازگشت از مسیر اشتباه و توبه، نعمت حضور امام را قدر دانستند و به مقام شهادت رسیدند.

این استاد حوزه علمیه افزود: حر با توبه و بازگشت به سوی امام حسین(ع)، از فرصت هدایت بهره برد و خداوند نیز جایگاهی بزرگ به او عطا کرد؛ جایگاهی که امروز نیز زائران کربلا با احترام از مقام او یاد می‌کنند.

استاد انصاریان با اشاره به شهادت رهبر شهید انقلاب نیز اظهار کرد: شکرگزاری نسبت به نعمت‌هایی همچون علم، آبرو، قدرت و فرصت خدمت، می‌تواند انسان را به عاقبت نیک برساند و شهادت، مقامی بزرگ و از جایگاه‌های ویژه اولیای الهی است.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha